Temperatuur en de radiateur

[africandreamers]

Goeiedag,

de temperatuur van mijn 508/om314 loopt na starten en wegrijden gelijdelijk op naar 80 graden en blijft daar netjes hangen. Heuvels, lange ritten, korte ritten maakt allemaal niets uit.
Ik heb e.e.a. nagekeken in oude posts en volgens mij is dit volkomen juist gedrag. Nu is mijn vraag: wat gebeurt er als de buitentemperatuur erg hoog oploopt (40 graden) en je rijdt in de bergen (b.v. zuid spanje)?

Zijn er mensen met ervaring in dergelijke omstandigheden? Blijft de temperatuur netjes in de buurt van de 80 graden of gaat deze (vooral bij extra inspanning door hellingen) oplopen? Ik kreeg namelijk de raad om een extra dikke radiateur in te bouwen (groter past inderdaad niet, maar dikker wel). Heeft dit zin?

Groet,

Fulco

[Frank.fjph]

ik heb in zuid frankrijk en spanje met 43 graden C geredeen zonder probleem.
Wel zou ik je radiateur goed reinigen voor vertrek, staat iets over op het forum, uitwendig zowel als inwendig spoelen.

Frank

[Ben]

geen bericht

[melhof]

Toen wij met de 307D en OM616.912 motor over de tolwegen met splinter nieuw swart asvalt in Spanje reden was het buiten circa 50graden.
De motor werd dan bij lange heuvel beklimmingen wel heter.
Hij kwam dan tot de 90, bij 95 graden gingen we zelf gas inhouden.

Een keer verloor de motor kracht toen hij ergens rond de 90-95 zat.
Toen zijn we gestopt en hebben er een tijdje mee stil gestaan.
Het linke is dan volgens mij als je de motor uit zet. Hij liep dan op tot boven de 100graden.
Toch maar weer starten en stationair draaien. Dan liep de temp snel terug tot onder de 80.

Hebben toen met de Mercedes garage in Nederland gebeld. Deze wisten ook geen antwoord op het stationairdraaien of uitzetten dilema.
Mij lijkt stationair draaien altijd het best.

Een dubieuze monteur wist ons te vertellen dat Mercedes motoren een ingebouwde toerental begrenzer hebben als de temp te hoog wordt. Maar ik twijfel hier erg aan.
Volgens mij is door het hoge toerental en temp de koppakking even gaan lekken. Verder niet meer last van gehad.

De beste truuc is:
Een slang tot voor of rond je radiator laten lopen en daar dmv. kleine gaatjes vocht laten verdruppelen/spuiten.
Sluit dit op een (in noodgevallen JE) ruitenwisserpompreservoirtje met puur water aan of gewoon met een lange slang (slangetje) naar je waterreseroir in je camper en een dompelpompje.
Zet dit alleen aan als je temp 90 of meer is en je bang bent voor oververhitting.
Het verdampende vocht dat door de ven je radiator in wordt gezogen neemt BIJZONDER veel hitte weg. En kleine hoeveelheid water is al voldoende om en extra radiator te vervangen.
Mijn verwachting is een aantal liter per uur. Al gebruik je het alleen in noodgevallen.

Dit is geconfirmeerd door iemand die bij TNO icm. een sterling motor project gewerkt heeft, hier hebben ze een dergelijk systeem met succes getest, maar door de extra water voorraad die reguliere auto's dan bij zich zouden moeten hebben hier weinig toegepast.

Groet,
Melchior

PS. Tot circa 80graden is je thermostaat dicht. Je radiateur wordt dan in het geheel niet gebruikt. Pas daarboven gaat hij werken. Je kunt dus wel zeggen dat ze groot genoeg bemeten zijn voor onze busjes.

PS2 (dus niet die spelcomputer hè):
Een motor met goed dicht koelwater cirquit en voldoende koelwater kan zonder problemen over de 100 graden worden zonder dat het water gaat koken. Dit schrijft Mercedes ook voor. Dit door de wet van Boyl (vloeistof onder druk krijgt een hoger kookpunt). Je moet dan echter wel erg op je systeem vertrouwen want als het lucht lekt bij je overdruk ventiel, of je koelvloeistof bent verloren en het daarom heet wordt krijg je belvorming in je motor blok, wat grote schade kan aanbrengen.
Ga niet bij die temperatuur je radiator dop losdraaien om dit te controleren. Dan krijg je dus drukval en direct belvorming.
Dit is overigens gevaarlijk, de stoom die ontsnapt geeft lelijke brandwonden. Doe het (als de temp onder de 100 is) altijd met een dikke doek er tussen en weet dat je dop twee standen heeft.

[Frank.fjph]

Dat van dat watersproeien is een hele goeie, het is logisch dat dat goed moet werken, ik denk dat dit voor dit soort situaties een perfecte oplossing biedt. Nu nog zodanig automatiseren en optimaliseren dat het geheel zonder ingrijpen van de bestuurder gebeurt (die moet namelijk opletten).

Verder moet je als de motor te heet wordt, nooit de motor direkt uit zetten. Zelf laat ik hem met verhoogd toerental onbelast draaien, eventueel met motorkap(pen) open zodat er veel warmte weg kan.
Een uitzondering is natuurlijk als ie zoals mijne vorig jaar zo heet is dat hij vastloopt......

Frank

[melhof]

Oef, vastlopen... dat is pijnlijk.

Allicht dat er zelfs een (kleine) markt voor is om dergelijke systemen voor mensen die de woestijn in gaan enzo.

Groet,
Melchior

[melhof]

Het automatiseren is een relatief eenvoudig stukje electronica.

Namelijk: een thermostaat!

Deze moet bij 95 tot 100graden inschakelen.
Ook zou een controle lampje of geluid handig zijn en een melding als de water tank leeg is.

Komt neer op:
- temperatuur voeler
- instelbare thermostaat
(of een overtemperatuur waarschuwings lamp uit een modernere auto)
>de watertank of Jerrycan
of
>ruitenwisser reservoir uit een Lada/vrachtwagen of alles wat nog meer groot is
- dompelpompje (als nog niet aanwezig)
- slang naar radiator (hoeft niet heel dik te zijn)
- stuk slang met gaatjes of tuinbewaterings slang (bij een tuinhandel)
- draad naar je watertank en thermostaat

Lijkt me dat je voor het beste resultaat de bewaterings slang met de gaatjes naar de radiator toe aan de binnenkant van je gril bevestigd (bij voorkeur niet tegen de radiator zelf vanwege temperatuur en doorslijten).
Ik denk dat een vierkant als figuur voor het midden van de radiator het best is.

Ik denk dat een duidelijke pieper bij in werking treden het veiligst is.
Op dat moment is het goed om te controleren of de temperatuur ook echt zakt. Als dat namelijk niet gebeurd ben je meteen gelalarmeerd.
(niet zakken kan vele oorzaken hebben, bv water op, slang stuk (treed natuurlijk maar zelden in werking), maar ook koelwater systeem kapot en dergelijken)

Een leuk project om mee te expirimenteren!

Groet,
Melchior

[Anton]

Hoi,

Toen wij met de 307D en OM616.912 motor over de tolwegen met splinter nieuw swart asvalt in Spanje reden was het buiten circa 50graden.
De motor werd dan bij lange heuvel beklimmingen wel heter.
Hij kwam dan tot de 90, bij 95 graden gingen we zelf gas inhouden.

Waarom, je mag best gas geven zodat ie wat heter word, mag van MB?!

Een keer verloor de motor kracht toen hij ergens rond de 90-95 zat.
Toen zijn we gestopt en hebben er een tijdje mee stil gestaan.
Het linke is dan volgens mij als je de motor uit zet. Hij liep dan op tot boven de 100graden.

Bij zulke temparaturen laat je na een rit de motor even staioneer lopen tot ie weer rond de 80 gr zit, das logies!

Toch maar weer starten en stationair draaien. Dan liep de temp snel terug tot onder de 80.

Zie je wel!

Hebben toen met de Mercedes garage in Nederland gebeld. Deze wisten ook geen antwoord op het stationairdraaien of uitzetten dilema.
Mij lijkt stationair draaien altijd het best.

Een dubieuze monteur wist ons te vertellen dat Mercedes motoren een ingebouwde toerental begrenzer hebben als de temp te hoog wordt. Maar ik twijfel hier erg aan.

Das een broodje aap verhaal, als ze echt veel te heet worden lopen ze gewoon vast.

Volgens mij is door het hoge toerental en temp de koppakking even gaan lekken. Verder niet meer last van gehad.

De kopping is of dicht of lek even lekken doen ze echt niet.

De beste truuc is:
Een slang tot voor of rond je radiator laten lopen en daar dmv. kleine gaatjes vocht laten verdruppelen/spuiten.
Sluit dit op een (in noodgevallen JE) ruitenwisserpompreservoirtje met puur water aan of gewoon met een lange slang (slangetje) naar je waterreseroir in je camper en een dompelpompje.
Zet dit alleen aan als je temp 90 of meer is en je bang bent voor oververhitting.
Het verdampende vocht dat door de ven je radiator in wordt gezogen neemt BIJZONDER veel hitte weg. En kleine hoeveelheid water is al voldoende om en extra radiator te vervangen.
Mijn verwachting is een aantal liter per uur. Al gebruik je het alleen in noodgevallen.

Dit is dus paniek zaaien om niets en nog erger dit kan thermoschokken tot gevog hebben! scheurem in je motorblok

Dit is geconfirmeerd door iemand die bij TNO icm. een sterling motor project gewerkt heeft, hier hebben ze een dergelijk systeem met succes getest, maar door de extra water voorraad die reguliere auto's dan bij zich zouden moeten hebben hier weinig toegepast.

Het vergelijk met een sterling motor loopt mank daar deze op warmte wisseling werkt, ook dient hier de koeling een ander nut!

Groet,
Melchior

PS. Tot circa 80graden is je thermostaat dicht. Je radiateur wordt dan in het geheel niet gebruikt. Pas daarboven gaat hij werken. Je kunt dus wel zeggen dat ze groot genoeg bemeten zijn voor onze busjes.

De thermostaat is niet helemaal dicht er stroomt altijd een kleine hoeveelheid doorrheen dit om thermschokken te voorkomen ook van belang is de temparatuur van het aangevoerde koelwater, dit mag ook niet te groot zijn vandaar dat de temparatuur ook op loopt.

PS2 (dus niet die spelcomputer hè):
Een motor met goed dicht koelwater cirquit en voldoende koelwater kan zonder problemen over de 100 graden worden zonder dat het water gaat koken. Dit schrijft Mercedes ook voor. Dit door de wet van Boyl (vloeistof onder druk krijgt een hoger kookpunt). Je moet dan echter wel erg op je systeem vertrouwen want als het lucht lekt bij je overdruk ventiel, of je koelvloeistof bent verloren en het daarom heet wordt krijg je belvorming in je motor blok, wat grote schade kan aanbrengen.
Ga niet bij die temperatuur je radiator dop losdraaien om dit te controleren. Dan krijg je dus drukval en direct belvorming.
Dit is overigens gevaarlijk, de stoom die ontsnapt geeft lelijke brandwonden. Doe het (als de temp onder de 100 is) altijd met een dikke doek er tussen en weet dat je dop twee standen heeft.

De meeste koelsystemen zijn dicht, mag ik aannemen; als er iets lekt dan moet je het in orde maken en kun je er gewoon meer rijden ook als het warm is.

Koel ze!

Groet Anton

[winand]

.. na starten en wegrijden gelijdelijk op naar 80 graden en blijft daar netjes hangen.

Wat is geleidelijk? Na hoeveel tijd is dat? Mijn temperatuurmeter zie ik niet eens reageren bij ritten tot 10 km. Pas als ik lang op de snelweg hang dan begint de motor pas op temperatuur te komen en gaat het metertje van de koelvloeistof omhoog.
Als jouw metertje al na een paar minuten op 80 staat, zit er ergens iets fout bij waarschijnlijk het sensortje. Probeer dan eens een andere.

[Anton]

Hoi,

Mijn metertje loopt ook vrij snel op naar een 80 graad, das normaal.
Na tien km is echt te lang.
Duurt het bij jouw echt lang en komt ie niet op 80 graden (bij dit weer) dan is je thermstaat waarschinlijk stuk.
Als zo'n ding stuk gaat dan gaan ze open staan om motorschade te voorkomen.

Rij ze!

Groet Anton

[winand]

Oei, nu blijk ik wellicht ineens een probleempje te hebben :?
Ik zal er eens beter op letten.
Maareh, na hoeveel minuten moet ie dan de 80 graden aantikken?

[Anton]

Hoi,

Das een goeie vraag, ik let daar nooit zo op.
Maar dat ligt er aan of je zwaar beladen bent en of veel gas geeft.
Edoch het metertje moet zich langzaam maar toch zeer zeker richting 80 graden begeven en daar blijven hangen!
Maar denk aan een minuut of 5 tot 10.

Succes!

Groet Anton

[Leo]

Hoi Winand,

Nog geen temp na 10km?
Da's wel errug lang.
Met de huidige temperaturen zit de mijne na anderhalve km sukkelen door het dorp op zo'n 50 graden.
Dan moet ik de snelweg op en is ie na 1 a 1,5km 80 graden.
En dan staat de kachel ook nog altijd aan.

Maw: je thermostaat is kapot of blijft een heel klein beetje openhangen.
~~~~

@Melhof: Mooi ideetje om te onthouden dat watersproeien.:)
Simpel, doeltreffend en goedkoop.
Zo mag ik graag ideetjes zien.:P

Je hebt de ideetjesprijs van deze week gewonnen.
Helaas is de sponsor net failliet, dus wordt er geen prijs uitgereikt.. 8)


Mvg, Leo.:D

[it camperke]

Hierzo ook, thermostaat blijft open hangen en dus een temperatuur rond de 50 graden. Dit is slecht voor de motor (ikke heb er nog ff geen tijd voor gehad om em er even uit te halen :oops: ) maaruu, bij deze temperatuur blijven er agressieve (zuren) achter in de motor omdat de temperatuur gewoonweg te laag is. Het liefst draait de motor op een temp van boven de 100 graden (formule 1, 120 graden) maar dan zit je weer met onderdruk e.d.

duss, een goede werking van je thermostaat is erg belangrijk.

Groet,

Otto.

[Herman508]

Jaaaaaren geleden ben ik als chauffeur met een Mercedes en een Peugeot door de Sahara gereden naar Ghana.
Mijn 'reisleidster' :P deed dat regelmatig en haalde standaard de thermostaat eruit.
Dan was de doorstroomopening groot genoeg om maximaal te koelen.
Daarbij moest ook standaard de verwarming op 10 ! voor maximale motorkoeling.
Maar daar merkte je toch niks meer van bij 50 C in de schaduw...

Ach ja, dat was nog eens reizen... 8)
(zit ik nu in de verkeerde topic :shock: )

[Frank.fjph]

Even een opmerking over een opmerking van Anton over de koppakking:
Toel ik 20 jaar geleden met de 207D 616 op pad was naar z-frankrijk had ik op de heenweg af en toe koelproblemen en waterverlies. Daar ik geen direkte oorzaak kon vinden en het probleem bij rustig rijden op de N-wegen zich niet meer voordeed, leek alles ok.
Echter op de snelweg met behoorlijke snelheid ging het mis, juist een vastloper ...

Dus was de koppakking al eerder lek, maar lekte alleen al de temp opliep door zwaardere belasting, maar dicht bleef bij lagere belasting/snelheid.
Dus of dicht of lek is niet helemaal een wetmatigheid, soms lek kan dus wel......

Frank

[Anton]

Hoi,

Het ligt er maar net aan waar het lek zich bevind, als ie dan wat zwaarder belast word gaat het echt mis!
Maar als ie eenmaal gelekt heeft gaat ie vaker en sneller lekken en dat is wat julie overkomen is!

Groet Anton

[africandreamers]

Ik heb mijn eigen antwoord. Ik kom net terug van de onderdelen commisie in de vorm van Gerrit, en dat is niet alleen nuttig maar ook leerzaam. Zo blijken er twee typen radiateuren te zijn, met twee en met drie lagen koelvinnen. De dikke versies zijn voor de brandweerwagen uitvoeringen, die b.v. lang stationair draaien en beter gekoeld moeten worden. Beiden zijn uitwisselbaar (ik moet em nog omwisselen, dat doe ik op het weekend?). Dus ik heb een goed uitziende dikke variant uitgezocht en ik neem mijn huidige radiateur mee als reserve... (gelukkig weegt een radiateur niet zo veel als b.v. een verenpakket, tjee wat zijn die dingen inderdaad zwaar!). Het is niet zo goedkoop als de oplossing van Melchior, die houden we als noodmaatregel achter de hand (niet geautomatiseerd, maar als plantenspuit en slangetje).

Groet,

Fulco

ps. Gerrit, bedankt voor je onderdelen en adviezen! (ik weet wel dat hij het forum bijna niet leest, maar dit is ook een beetje voor de rest ;-)).

[melhof]

Als reactie en vragen op Anton die mijn verhaaltje quote:

Waarom, je mag best gas geven zodat ie wat heter word, mag van MB?!

Lijkt mij ook, maar we hadden de bus nog niet zo lang en dan ben je extra voorzichtig. Het geen ook niet onverstandig leek door het plotselinge inhouden dat wat later op de rit gebeurde.

De kopping is of dicht of lek even lekken doen ze echt niet.

Dacht dat het kwam door extra hoge druk en plaatselijke temp als gevolg van langdurig op redelijk hoog toerental draaien icm. hoge belasting en temp.
Al was natuurlijk de temp ongeveer 90-95graden.
We dachten dat het misschien bubbelvorming in de motor was geweest en de werkelijke temp dus wel boven de 100...

Maar je zegt dus dat even lekken van de koppakking door hoge belasing niet kan.
JIPPY :D
Was natuurlijk ook niet blij met die conclusie...

Maar wat is het dan geweest?
We hebben dit daarna nooit meer meegemaakt.
Wat zijn de opties bij plotseling inhouden op een lange rechte weg naar boven bij 50 graden buiten temp?

Dit is dus paniek zaaien om niets en nog erger dit kan thermoschokken tot gevog hebben! scheurem in je motorblok

Bij heel verkeerde aanpak zou dat in principe kunnen gebeuren.
(Ik heb wel eens gehoord over mensen die in motorkap van een oude bus tijlen water aan het letterlijk 'gooien' waren!! :shock: )

Maar even voor de duidelijkheid je moet niet met een tuinslang vol op je radiator gaan bespuiten
Het doel is een klein beetje vocht te vernevelen voor je radiator dat door de ven naar binnen wordt gezogen. Bij een rediator van 95graden komt er geen vocht meer aan de andere kant uit.
Dit moet de temperatuur laten zakken met een graad of 5 a 10. Net genoeg om dat beetje meer koelvermogen bij een verder goed werkend koelsysteem te realiseren in de woestijn.

Over thermoshocken: bij voorkeur een (of twee) buis (buizen) met gaatjes aan over de hele breedte van de radiator. (nog iets verder overnagedacht inmiddels) Hierdoor krijg je een gelijkmatige(re) afkoeling.
In principe kan een druppel water op een heet oppervlak een thermoshock te weeg brengen... in theorie overigens. (ik ben thevens natuurkundige)
Maar je moet wel een heel vragile radiator hebben als die er niet tegen kan. Lijkt me niets voor de degelijke Mercedes motoren.

Het vergelijk met een sterling motor loopt mank daar deze op warmte wisseling werkt, ook dient hier de koeling een ander nut!

Heeft ook niets met de sterling motor zelf te maken. Niet met het werkings principe in ieder geval. Maar ik kan me een radiator indenken bij een onderzoeks opstelling naar zo'n motor.
Ik heb het nog eens nagevraagd aan mijn colega, maar die zij dat dit niets met het Sterling project te maken had maar met een 400pk vrachtwagen diesel die zo op alleen gas lieten lopen en daardoor meer koelvermogen probeerde te halen uit de radiator die er op zat.
Ze deden het daar overigens door met kleine verstuivertjes water er voor te vernevelen.

De thermostaat is niet helemaal dicht er stroomt altijd een kleine hoeveelheid doorrheen dit om thermschokken te voorkomen ook van belang is de temparatuur van het aangevoerde koelwater, dit mag ook niet te groot zijn vandaar dat de temparatuur ook op loopt.

Goed om te weten, logisch ook.

De meeste koelsystemen zijn dicht, mag ik aannemen; als er iets lekt dan moet je het in orde maken en kun je er gewoon meer rijden ook als het warm is.

Yep, ook logisch... MAAR:
Als je radiator of overdruk dop lekt:
Zonder speciaal onderzoek hier naar kun je niet weten of er wel druk wordt opgebouwd in je koelsysteem!
Heeft iemand ooit die druk gemeten? Bij ons zit er in iedergeval geen 'koelvloeistofdruk' metertje op het dashboard.
Als die druk er niet is ben je in iedergeval goed de lul als je de temp in vol vertrouwen laat oplopen tot boven de 100 (of een dergelijke temp die je toch niet op je metertje kan aflezen).

De enige eenvoudige manier om de druk te testen is de dop er af draaien.
Maar dat zegt nog niets over een klein lek die hogere drukopbouw tegen gaat.

De druk in een radiator moet (van 1bar atmosferische druk) naar 2 bar gaan om 120graden kooktemp te realiseren. En dat is best veel voor een systeem met frexible buizen.

Bovendien zou ik toch maar goed blijven nadenken ook als je er wel zeker van bent!
En dit zeker als je 1000en kilometers over stenige hobbelwegen rijd en het best kan zijn dat er ondertussen wel vloeistof uit je motortje lekt.


Groet,
Melchior

[Anton]

Hoi,

Quote:
De meeste koelsystemen zijn dicht, mag ik aannemen; als er iets lekt dan moet je het in orde maken en kun je er gewoon meer rijden ook als het warm is.

Yep, ook logisch... MAAR:
Als je radiator of overdruk dop lekt:
Zonder speciaal onderzoek hier naar kun je niet weten of er wel druk wordt opgebouwd in je koelsysteem!
Heeft iemand ooit die druk gemeten? Bij ons zit er in iedergeval geen 'koelvloeistofdruk' metertje op het dashboard.

Ik meen dat er maximaal 1,18 bar op staat dus 0.18 overdruk.

Als die druk er niet is ben je in iedergeval goed de lul als je de temp in vol vertrouwen laat oplopen tot boven de 100 (of een dergelijke temp die je toch niet op je metertje kan aflezen).

Zoals ik al schreef moet een en ander dicht zijn,door regelmatige controle van je vloeistofstand in je radiator heb je echt wel in de gaten of ie dicht of lekt.
Toen ik nog werkzaam was als vrachtwagenchauffeur ging het metertje echt wel eens royaal over de 100 graden!

Over thermoshocken: bij voorkeur een (of twee) buis (buizen) met gaatjes aan over de hele breedte van de radiator. (nog iets verder overnagedacht inmiddels) Hierdoor krijg je een gelijkmatige(re) afkoeling.

Waarom al die dingen? af fabriek moeten ze er tegen kunnen, het schijnt dat ze ook in Africa rondrijden!

In principe kan een druppel water op een heet oppervlak een thermoshock te weeg brengen... in theorie overigens. (ik ben thevens natuurkundige)
Maar je moet wel een heel vragile radiator hebben als die er niet tegen kan. Lijkt me niets voor de degelijke Mercedes motoren.

De radiator kan het wel hebben maar bedenk dat het motorblok van gietijzer is en dat is nogal schikkerig....

Koel ze!

Groet Anton

[GerardM]

Een paar dagen geleden zat ik ook eens wat langer op mijn temperatuurmetertje te loeren en vond de schaalverdeling wel bijzonder. Ik dacht: het zal toch niet zo zijn dat er mensen zijn die denken dat ze een probleem hebben maar eigenlijk het metertje niet juist aflezen .
Zie onder een plaatje van mijn blije metertje.



Onderste streepje = 40, dan komt er een streepje zonder getal dus zal wel 60 zijn, dan een dikkere streep met 80 erbij, een streepje zonder getal dus dat zal wel 100 zijn en tenslotte een vette streep met 120.

Ik lees dit metertje af als een graad of 84 Celsius.

Groeten vanuit een zonnig Limburg,

Gerard

[A_A]

hmm grappig een foto hier van!
de stand van de temperatuur meter op de foto heb ik een keer gezien, in Frankrijk het was erg warm en we moesten best klimmen.
Bij jou is dit een normale stand?
bij mij meestal vrij strak 80 graden maar goed, 4 graden indit systeem zegt niet veel, dwz mischien is mijn metertje na bijna 38 jaar wat minder soepel.

[Frank.fjph]

En dan nog een leuke:

Destand van de meter kan 10 graden verspringen tgv spanningsverschillen:bv als ik de tweede accu af of bij schakel springt de meter soms tien graden omlaag.
De verklaring ligt in de werking van de meter en de spanning van de dynamo.(V=Ixr)

Frank

[Dennis en Nancy]

Dat heb ik dus vandaag ook ervaren. bij 15V geeft hij een hogere waarde.

Dennis

[GerardM]

@A_A: ja dit is de 'normale waarde'; zomer en winter, alleen in de winter
duurt het natuurlijk wat langer voordat die bereikt wordt.

@Frank & Cowboydennis: het is niet de dynamo die ervoor zorgt dat de spanning varieert met de belasting, maar de spanningsregelaar. Bij al te
groter variaties zou ik me toch eens in de regelaar verdiepen.

Groet,

Gerard