Hoorde ik daar iemand roepen? ;)
Nou ja, ik zal het hele verhaal even uit de boeken oplepelen ;)
Eigenlijk is Hanomag al een hele oude fabriek. Volgens mijn boekje in 1875 opgericht door ene Georg Egestorff en heette toen ook nog zo. Later is dit veranderd in Hannoversche Machinenfabrik AG - ehemalige Werken Georg Egestorff. Omdat dat toch wel lang was (duh...) hebben ze de telegraafafkorting van dit geheel gebruikt als handelsnaam: HANOMAG. Hannoversche Machinenfabrik AG dus.
In die vroege dagen had men een eigen ijzergieterij, harderij, plaatwerkerij en nog meer van dat alles om alles zelf te kunnen maken. Men maakte toen, naast onderdelen voor andere fabrieken als externe leverancier, zelf vooral stoomketels en stoomlocomotieven die wereldwijd verkocht werden. Bij de Stoomtram Hoorn-Medemblik rijdt er nog 1: de LTM 26.
Omdat dit op een gegeven moment door felle concurentie niet veel geld meer in het laatje bracht begon men rond 1910 met landbouwmachines. Totdat er opeens één of andere Duitse Keizer Wilhelm het nodig vond een oorlog te voeren: toen bleken de faciliteiten van Hanomag ook zeer geschikt om kanonnen en andere wapens te maken. Na de oorlog werd de landbouw weer opgepakt, net als de treinen. Halverwege de jaren 20 werd er een kleine personenwagen gemaakt en was er een nieuwe loot aan de Hanomag boom geboren die tot tijdens WOII geduurd heeft.
De stoomlocomotieventak werd eind jaren 20 aan het grotere Henschel verkocht.
Uit deze personenwagens werden eerst lichte, later zware vrachtwagens geboren. Hanomag was trouwens, na Mercedes, de 2e fabrikant met een personenwagen met dieselmotor, een 1.9 liter met wel 32pk...
Daaruit ontstond o.m. de eerste vrachtwagen met ondervloermotor, niet echt een succes door de onconventionele bouw -wat de boer niet kent, dat vreet ie niet.
Ook werd een serie 'wegtrekkers' gemaakt, de SS-serie (StrassenSchlepper). Tijdens de oorlog werd het zwaarste model, de SS100 (=100pk) ook voor het leger gemaakt:
Bron: v2rocket.com
Tijdens de oorlog werden verder nog zo'n 15.000 van deze dingen gemaakt:
Bron: panzer.punkt.pl
Een gepantserde halftrack, type Sd.Kfz 251, samen met Bussing-NAG ontwikkeld.
Maar goed, na de oorlog lag de hele zooi in puin. Er moest toch geld verdiend worden, en waar is dan het meeste behoefte aan? In elk geval niet aan gepantserde halftracks.... ;) Eerder aan vrachtwagens en aanhangers, want daar waren er niet zo veel meer van over. Ook van de landbouwmachines was veel verdwenen of kaputt.
En aldus ontstond het volgende produktieplan:
Vrachtwagens:
-L28 als nieuwe ontwikkeling
L28. Bron: norwegen.piranho.de
-SS-serie hernoemd als ST, soms verlengd chassis en als vrachtwagen gebruikt
-aanhangerfabricage
Trekkers:
-uitgebreid produktieplan, gebaseerd op vooroorlogse modellen, zowel wiel- als rupstrekkers. Later ook nieuwere modellen.
-Personenwagens:
1 prototype in 1951, maar niet verder doorgezet.
De introductie van de L28 was een groot succes, zo groot zelfs, dat de ST en aanhangers niet meer gemaakt werden om capaciteit vrij te maken.
Door de concurentie van de Mercedes L319 werd als opvolger de Kurier/Garant/Markant geïntroduceerd:
Bron: olaf's fotoseite.de
Tussendoor werd begin jaren '60 ook de failliete Borgward/Tempo fabriek overgenomen en de lichte voorwielaangedreven bestelwagentjes overgenomen die later de F20-F35 en Mercedes 206D-307 zouden worden. Hanomag zelf was inmiddels door het Rheinstahl concern overgenomen, het embleem veranderde van de gevleugelde "H" in een cirkel, in een "H" met het Rheinstahl regenboogje, dat je nu nog als Thyssen op b.v. roltrappen ziet.
In 1967 werd de F45-F76 geïntroduceerd:
Bron: hanomag-kurier.de
Deze waren een compleet eigen Hanomag constructie. Zoals in het verleden wel meer gedaan was, was de motorenserie hiervan ook in de gelijk geïntroduceerde landbouwtrekkerseries te vinden.
De nieuwe modellen waren in de volgende uitvoeringen leverbaar:
-bestelwagen, wielbasis 3050(foto) of 3500mm met hoog of laag dak en diverse deurcombo's
-dubbele cabine
-kipper
-trekker/oplegger
-bakwagen
-'koffer'wagen
-chassis-cabine (of alleen met voorruit, of alleen met snuit)
Zie ook
http://www.hanomag-kurier.de/history3.html voor een uitgebreider overzicht en wat meer foto's.
Voor 1969 veranderen er wat kleine dingen: de emblemen worden alumiumkleurig, er verschijnen extra instaptreden onder de cabine omdat de instap bij de grotere modellen wel erg hoog is, en om de concurrentie met de LP808 aan te gaan komen er de 8-tons F85 en F86. De laatste heeft een opgeboorde 5,7 liter 115pk motor.
In 1969 fuseert Rheinstahl Hanomag (alleen de bedrijfswagens!) met het eveneens tot dit concern horende Henschel. De naam op de motorkap veranderd tot het zakelijke Hanomag-Henschel. Op de trekkers en landbouwmachines blijft nog wel Hanomag staan.
In 1970 besluit men dat men van het goed draaiende concern af wil en verkoopt het aan Mercedes. Daar koopt men een concurrent in eigen huis, maar zowel Hanomag als Henschel hebben een aantal modellen die Mercedes niet heeft, zoals zware kippers en de nog van Borgward overgenomen F20-F35.
Door de overlap met de ook in 1967 geïntroduceerde Düsseldorfers verdwijnen al heel snel de modellen met dubbele cabine, de kofferwagen en de bestelbus. Deze worden met gelijke nummers (hoezo verwarrend!) vervangen door het model dat b.v. Winand heeft.
bron: hanomag-henschel.net, foto van mezelf.
Ze worden zelfs ook in Düsseldorf gemaakt, door de andere modellen heen. Zelfs al zou je alles overzetten van een normale Mercedes, verraadt het chassisnummer ze nog: dit begint i.p.v. 309/310, met 609/610. De F20-F35 worden 206D-307.
De types blijven wel hetzelfde, maar er ontstaat een verwarrende situatie: een Hanomag-Henschel F65 kan nu een Düsseldorfer zijn, maar ook een Hanomag ontwikkelde chassis-cabine zijn! Als stelregel kun je aanhouden: bestelbus of dubbelcabine van na 1970 = Mercedes. Alles van voor 1970 = Hanomag.
Veel Henschel vrachtwagens worden als snel niet meer gemaakt of uitgerust met een Mercedes motor. Sommige Henschels worden nog van een ster voorzien en als Mercedes verkocht.
Dit duurt nog tot 1974, als Mercedes (logischerwijs) deze onoverzichtelijke situatie tot een einde laat komen.
Overigens wordt de landbouwtak opgeheven door Rheinstahl en de bouwmachines worden aan Massey-Ferguson verkocht.
Pff wat een verhaal, maar hopelijk is het wat duidelijker zo?
Groetjes
Jeroen
PS Joy, zo'n busje als jij op de foto liet zien heb ik gehad! Jammer dat ie compleet verrot was, maar dit model is dus zoals ik boven schreef slechts 2 jaar gemaakt. Dit korte model is nog eens extra zeldzaam, een langere versie staat nu toevallig op marktplaats.
